2137

Pielęgnacja skóry noworodków i niemowląt

Skóra noworodków i niemowląt ze względu na fakt, że znajduje się w stadium dojrzewania, dynamicznych zmian, rożni się pod wieloma względami od skóry starszych dzieci czy osób dorosłych

Niektóre jej funkcje, nawet te podstawowe, jak termoregulacja i szczelność bariery naskórkowej są zdecydowanie niedoskonałe. Zwłaszcza warstwy rogowa i ziarnista naskórka są cienkie oraz słabo wykształcone (strukturalnie i funkcjonalnie). Gruczoły łojowe i potowe również są niedostatecznie rozwinięte. Wszelkie różnice w tym choćby zakresie sprawiają, że jest ona bardziej narażona na szkodliwe działanie czynników termicznych, promieniowania słonecznego i niekontrolowaną utratę wody. Na szczęście większość zmian skórnych, które obserwujemy u noworodków, związana jest jedynie z różnicami anatomicznymi i jej niedojrzałością. Zmiany te zazwyczaj wymagają wyłącznie obserwacji i zastosowania odpowiednio dobranych preparatów pielęgnacyjnych. Skóra noworodka ze względu na wymienione cechy, wymaga pielęgnacji podobnej jak u osób ze skórą atopową, stąd w obu przypadkach zalecane jest stosowanie emolientów.

Szczególne właściwości emolientów

Nazwa emolient jest często używana jako synonim preparatu nawilżającego, jednak emolient jest pojęciem nieco szerszym. Niewątpliwie skuteczne nawilżenie skóry ma pierwszorzędne znaczenie, zwłaszcza w przypadku skóry niedojrzałej czy atopowej, gdyż redukuje suchość, złuszczanie, szorstkość, zmniejsza uczucie świądu, nie pozwala na wysuszenie skóry przez parowanie wody. Skutecznymi składnikami preparatów emoliencyjnych o takim działaniu są m.in. wazelina, lanolina, oleje mineralne – np. olej parafinowy oraz silikon. Ważne jest również przyciągnięcie dodatkowej porcji wody i zatrzymanie jej w skórze. W tym celu stosowane są humektanty m.in. mocznik, kwas hialuronowy, glicerol, sorbitol, mannitol, kwas mlekowy. Dzięki stosowaniu emolientów uzyskujemy dodatkowo zmiękczenie skóry, poprzez wypełnienie ubytków w barierze naskórkowej lipidami, za pomocą kwasów tłuszczowych, cholesterolu. Lipidy pozyskuje się m.in. z oleju macadamia, masła shea, oleju canola oraz innych olejów roślinnych. Mocznik, naturalny składnik warstwy rogowej naskórka, w mniejszych stężeniach działa jak czynnik nawilżający, dzięki czemu keratyna może wiązać więcej wody w jego obecności.

W przypadku emolientów bardzo ważne jest ich konsekwentne stosowanie. Są one dostępne w różnych formach: lotionów, kremów (70% wody, 30% tłuszczu), maści (30% wody, 70% tłuszczu), emulsji (15% wody, 85% tłuszczu), lipokremu (30% wody, 70% tłuszczu, ale nadal konsystencja kremu) i kremu nanocząsteczkowego, który ma 5 razy mniejsze kropelki, co pozwala na wniknięcie w głębsze warstwy naskórka.

Rutyna pielęgnacyjna skóry małego dziecka

Pielęgnacja delikatnej skóry małego dziecka, powinna sprowadzać się do trzech podstawowych czynności:

OCZYSZCZANIE

- Podstawą są kąpiele, które oczyszczają, działają relaksująco, a w przypadku problemów skórnych należą do istotnych elementów pielęgnacji. Temperatura wody powinna być zbliżona do temperatury ciała (37–37,5°C). Jeśli jest zbyt wysoka, może przyczynić się do powstania lub nasilenia dolegliwości świądowych.
- Zaleca się raczej krótkie kąpiele (ok. 5 min) z dodatkiem preparatów myjących, przeznaczonych do pielęgnacji skóry noworodków i niemowląt. Mydła i płyny dla dorosłych ze względu na zawartość substancji zapachowych oraz konserwantów, mogą podrażniać i zaburzać ochronne właściwości bariery naskórka, co prowadzi do jej przesuszenia, wywołuje świąd, a przez to zwiększa podatność na podrażnienia.
- Pod koniec kąpieli (ostatnie 2 min.) można dodać olejek do kąpieli (oleje mineralne lub roślinne powinny być dodawane zgodnie z zaleceniami producenta, tj. w małych ilościach). Nie zaleca się stosowania gąbek, z uwagi na fakt, że mogą być zanieczyszczone bakteriami/ grzybami. Preparaty natłuszczająco - nawilżające powinno się zastosować zaraz po delikatnym osuszeniu skóry, unikając jej intensywnego pocierania.
- W okresie niemowlęcym i w 2. roku życia dziecko zazwyczaj ma jeszcze niewiele włosów, bywa, że nie ma ich wcale. Nie trzeba więc stosować szamponu, a główkę wystarczy umyć emulsją lub płynem używanym do kąpieli dziecka. Jeśli główka niemowlaka nadmiernie się nie brudzi (np. w wyniku ulewania pokarmu lub wymiotów), ani nie poci, włosy wystarczy myć raz lub dwa razy w tygodniu. Te same zasady obowiązują przy bardziej obfitym owłosieniu, które zdarza się u niektórych noworodków.

NAWILŻANIE I ODŻYWIANIE

Bezpośrednio po kąpieli, na delikatnie osuszoną, wilgotną jeszcze skórę możemy zastosować dodatkowo emolienty, odpowiednio dobrane do wieku dziecka.

UNIKANIE CZYNNIKÓW DRAŻNIĄCYCH

Tkanin, z którymi skóra dziecka ma kontakt. Nasilenie zmian na skórze policzków często spowodowane jest ocieraniem o drażniące tkaniny (wełna, syntetyki) w ubraniach zarówno dziecka, jak i opiekunów. Również o tkaniny, z których wyprodukowane są kocyki, dywany czy wszelkiego rodzaju maty i podkłady.
Dymu tytoniowego.
Preparatów kosmetycznych, które mogą być potencjalnymi alergenami, wywołującymi podrażnienie, czy alergię kontaktową. Dzieje się tak praktycznie jedynie w przypadku kosmetyków zapachowych.

Odpowiedni dobór preparatów pielęgnacyjnych dla noworodków i niemowląt jest niezwykle istotny. Z każdym rokiem przybywa produktów przeznaczonych dla dzieci i dorosłych z problemami skórnymi. Kosmetyki apteczne zajmują znacznie wyższe miejsce niż preparaty drogeryjne. Często zawierają obniżoną ilość potencjalnych składników alergizujących, jak np. substancje zapachowe, skutecznie nawilżają i natłuszczają skórę. Są przeznaczone do pielęgnacji skóry wrażliwej i skłonnej do alergii, czym różnią się od popularnych, drogeryjnych balsamów (mimo podobnej konsystencji). Ich podstawowy skład tworzą: parafina płynna, wazelina biała, naturalne tłuszcze pochodzenia roślinnego i nienasycone kwasy tłuszczowe.

Wybierając preparat do pielęgnacji noworodka i niemowlęcia, sięgajmy po preparaty o sprawdzonym składzie, posiadające atesty, pozytywne opinie ośrodków badawczych (Państwowy Zakład Higieny, Instytut Matki i Dziecka, Centrum Zdrowia Dziecka) lub towarzystw naukowych (np. Polskie Towarzystwo Pediatryczne czy Polskie Towarzystwo Alergologiczne). Do pielęgnacji noworodków należy wybrać te preparaty, które mogą być stosowane już od pierwszych dni życia. Nie powinny zawierać zbyt wielu składników - im mniej substancji zawiera kosmetyk, tym będzie bezpieczniejszy dla niemowlęcia, lepiej tolerowany przez jego wrażliwą skórę.

Lek. Anna Garbień,
Pediatra, w trakcie specjalizacji z endokrynologii i diabetologii dziecięcej.
Certyfikat Polskiego Towarzystwa Ultrasonografii w pediatrii.
W ramach Specjalistycznej Praktyki Lekarskiej pracuje w Oddziale Pediatrii oraz Przychodni POZ.

Butelce mówimy do widzenia

▪ ▪ ▪

3109

02.07.2015

Rozstanie z butelką nie jest łatwe i wiąże się z płaczem i sprzeciwem. Nie dość, że takie karmienie jest wygodne dla rodziców, to jeszcze akceptowane przez dzieci. Przywiązują się one do butelki...

Kiedy dziecku zaczyna być potrzebny telefon komórkowy?

▪ ▪ ▪

3542

05.02.2019

Niektórzy rodzice nie chcą kupować dziecku zbyt wcześnie komórki, ale gdy już cała klasa ma własny smartfon, coraz trudniej przekładać tą decyzję. Kiedy jest dobry czas na telefon i czy lepiej...

Rodzice mają wychodne – walentynkowy wieczór oczami rodziców

▪ ▪ ▪

2095

09.02.2018

Zaraz po Bożym Narodzeniu, kiedy z billboardów i sklepowych półek znikną ozdoby choinkowe, wystawy w galeriach handlowych zalewa fala pluszowych misiów, czerwonych róż i biżuterii z romantycznymi...

Zależy ci na rozwoju twojego dziecka? Włącz mu piosenkę!

▪ ▪ ▪

2890

03.03.2017

Co robimy, kiedy chcemy się zabawić, odpocząć, zrelaksować, lub przeciwnie – dobrze spocić? Najczęściej automatycznie włączamy muzykę. To ona potrafi nas uspokoić, pobudzić, zrelaksować....

Przesłuchanie pod choinką. Przygotuj się na świąteczną presję na Singli

▪ ▪ ▪

2814

22.12.2015

Jak podkreślają psychologowie, związki to główny aspekt życia, w którym czujemy się ekspertami i, obok wychowania dzieci, jest to temat, o którym „wszyscy wiedzą wszystko”. Każdy z nas był...

Zadbaj o cerę podczas ciąży

▪ ▪ ▪

2874

20.10.2016

Ciąża to wyjątkowy okres w życiu kobiety, który wiąże się z wieloma zmianami – zarówno tymi odbywającymi się w sferze osobistej, jak i przemianami zachodzącymi w ciele przyszłej mamy. Większość...